Jump to content
Замки и Крепости Украины - Форум
Sign in to follow this  
Filin

Андриянов: укрепления (гипотетически)

Recommended Posts

Обсуждаются укрепления, которые (гипотетически) могли существовать в Андриянове.
 

с. Андриянов находится в 30 км к юго-западу от Львова, в 20 км к югу - юго-востоку от райцентра Городка:

post-1-0-07419800-1436706093_thumb.jpg
Живая карта

Вот что сообщает об Андриянове Владимир Пшик в своём каталоге-информаторе Укріплені міста, замки, оборонні двори та інкастельовані сакральні споруди Львівщини XIII-XVIII ст. (2008):

Цитата
Андріянів

Розташоване за 21 км на пд. від районного центру і за 3 км на пд. від м. Комарно. Перша згадка з 1404 р. Поряд із селом є присілок Острог, що може свідчити про його появу в князівські часи, і що тут могли бути давні укріплення. За легендою, яку записав відомий львівський краєзнавець др. пол. XIX ст. Антоні Шнайдер, село заклав в др. пол. XIV ст. литовський князь Андрій (?), від чого і пішла назва поселення. Хоча з документів відомо про особу власника села на той період. Ним був шляхтич на ім’я Ян, або за актовими документами, Joannes de Andreanow. З др. пол. XV ст. село підпорядковувалось власникам Комарного, тобто було в посіданні Ходецьких, Колів, Мелецьких, Остророгів, Вишневецьких, Огінських, а з поч. XIX ст. перейшло у власність родини Лянцкоронських. Немає інформації про наявність оборонної садиби.

Література:

  • Słownik geograficzny Królewstwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. - Warszawa, 1880. - I. - S. 23
  • Schneider A. Encyklopedia do krajoznawstwa Galicyi. — Lwów, 1868. — I. — Z. 5. - S. 45
  • Materiały do dziejów sztuki sakralnej. Województwo ruskie. — Kraków, 1999. - VII. - S. 25
     

Фраза В. Пшика "... присілок Острог, що може свідчити про його появу в князівські часи..." заставляет задуматься, действительно ли "острог" - это намёк исключительно на княжеские времена? Ведь этот термин очень часто встречается, применительно к более поздним укреплениям... К сожалению, из текста В. Пшика непонятно, почему, по его мнению, "острог" мог появится только в княжеский период. Можно лишь догадываться, что он связал "острог" с литовским князем Андреем, который якобы основал село во 2-ой половине 14 века.

Давайте чуть детальней присмотримся к некоторым из упомянутых источников.

"Encyklopedia do krajoznawstwa Galicyi", изданная в далёком 1868 г., сообщает много интересных сведения об Андриянове:

Цитата
Andryanów czyli Adryanów, dawniej Adreanów. lub Andrejanów, zwana wieś i gmina w powiecie Rudońskim (obwodzie Samborskim), niegdyś w ziemi lwowskiej wojew. ruskiego. — Leży ku południowej granicy miasteczka Komarna, przy drodze gminnej z tamtąd do wsi Łówczyc tędy wiodącej, w okolicy podmokłej i nieco piaszczystej, gdzie strumień Wereszyna zwany, ma swoje źródłowisko; w odległości od powiatu w Rudkach 2 1/2 m.,od sądu pow., poczty i parafii łac., oraz miejsca targowego w Komarnie 1/4 m., od parafii gk. w łówczycy 1/4 m. Przestrzeń tej gminy wraz z przys. Ostrorogiem zajmuje 804 mgw., z tych należą 316 mg. roli, 50 mg. ogrodów i łąk, 44 mg. pastwiska (bez lasu) do obszaru dworskiego; zaś 270 mg. roli 42 mg. ogrodów i łąk i 73 nfg. pastwiska do mniejszych własności. Liczy 68 domów (niemal wszystkie mizerne lepianki), 92 rodzin, i 417 mieszk. (1866) [1]), z tych są 256 obrz. łac. 149 gk. i 13 żydów. Co do zarobkowości dzieli się ludność tutejsza na 1 urzędn. pryw., 52 posiadaczy grunt., 10 chałupników, 33 pomocników gospodarstwa i zarobników i 321 kobiet i dzieci. Rolnictwo i chów bydła jest ogólnem zatrudnieniem mieszkańców tutejszych [2]), przyczem też uprawa lnu i konopi, jako w sprzyjającej tej gałęzi gospodarstwa glebie, stanowi ważny artykuł zarobkowy dla mieszkańców tutejszych. — Niektórzy z włościan tutejszych obok rolnictwa, zatrudniają się w zimie także wyrabianiem płótna lnianego i cenowatego (cwillich) [3]). Pastwiska tutejsze są poniekąd nader sprzyjające dla gospodarstwa mlecznego. Do obszaru dworskiego w tern miejscu należy też położona nieco w oddaleniu ode wsi, przy granicy z Komarnem, gorzelnia z apparatem parowym na 50 korcy zacieru, oraz folwark dworski Ostrorogiem zwany, położony ku południowej stronie gminy, z własnemi do folwarku tego przydzielonemi gruntami.

Wieś ta istniała juz za rządów książąt ruskich. — Chociaż według niektórych zdań, ma być jej założycielem Andrzej Włodzimirowicz, kniaź litewski, który za czasów Władysława Jagiełły ziemię tutejszą przez niejaki czas dzierzył [4]; to wszelakoż znachodzimy już przy końcu XIV. wieku bojarów piszących się z Adreanowa [5]). Miała to być podówczas okazała osada. — Zniszczona przez Tatarów w r. 1499, poczęła upadać znacznie, a na jej gruntach rozszerzono później założone, za dziedzictwa Stanisława z Chodźcy, około r. 1471, miasteczko Komarno. O lat kilkadziesiąt później znachodzimy malutką już osadę Andryanów, zaludnioną po części Mazurami, w posiadaniu Mieleckich, a następnie hr. Ostrorogów, jako przenaleźność do tak zwanego hrabstwa Komarniańskiego. Odtąd wraz z tym miasteczkiem znachodzimy je w posiadaniu książąt Wiśniowieckich, Ogińskich i hr. Lanckorońskich, dziś własnością Kaźmierza hr. Lanckorońskiego, jako przenależność do obszaru dworskiego w Komarnie, stanowiąca osobny korpus tabularny [6]). - W latach 1653, 1672 i 1692 widzimy to miejsce znowu w wielkim zniszczeniu przez najście Tatarskie i Tureckie. W r. 1683 rozhukane fale rzeki Wereszycy przerwały groblę ogromnego podówczas jeziora Komarniańskiego i zatopiły po części i chaty tutejsze. Zbudowana po tej nieszczęsnej katastrofie przez nowych osadników w tein miejscu cerkiew drewniana, upadła dla braku dostatecznych reparacyj przy końcu zeszłego wieku, dziś tylko skąpe po niej pozostały ślady.

-----

1. Według konskryp. wojsko w. w 1787 liczono tu 49 domów (między temi murowany folwark i drewnianą karczmę, reszta lepianki) i 256 mieszk. - W r. 1807 liczono tu 58 domów z 325 mieszk. Podówczas należał Andryanów do okręgu werbowniczego pułku nr. 9 poci tytułem księcia Adama Czartoryskiego, marszałka poln. austiyackiego. - W r. 1816 liczono tu tylko 26 domów z 180 mieszkańcami (między temi 17 rolników). Podówczas należało to miejsce do okręgu werbow. pułku piechoty nr. 44 pod tytułem hr. Bellegartle. W r. 1842 liczono tu 57 domów i 376 mieszk. (między temi 38 rolników) należąc wtedy do okręgu werbowniczego pułku piechoty x. Czartoryskiego nr. 9 - Dziś należy do okręgu werbowniczego pułkn nr. 9 pod tytułem Hartmann.

2. Według obliczenia ludności i ilości bydła w tern miejseu w r. 1857 znacho-dzonotu: 44 klaczy, 49 koni, 19 źrebiąt; 1 bujaka, 145 krów, 29 wołów, 86 cieląt, i 20 sztuk nierogacizny. - W r. 1.807 liczono tu 19 koni, 12 wołów i 177 krów; - w r. 1824 zaś 40 koni, 4 wołów i 69 koni.

3. Ob. korespondencyę w "Gazecie Lwowskiej" r. 1847, nr. 162, str. 83.

4. Według notatek x. Franciszka Siarczyńskiego do opisu Galicyi.

5. Ob. Badania hr. Alexandra Stadnickiego o dawnych osadach w okolicy Lwowskiej w Bibliot. Ossolinsk. rocznik 1863. T. III., str. 32.

6. Ob. Opis Komarna, w niniejszem dziele, gdzie dokładniejszą rozprawę o tutejszych dziedzicach podano.

Источник

Всё переводить не буду, остановлю ваше внимание на отдельных деталях справки:

  • В нескольких местах упомянут приселок Андриянова, но, судя по данным источника, назывался он не "Острог", а "Остророг": "... wraz z przys. Ostrorogiem..." ("... вместе с приселком Остророгом..."), "... folwark dworski Ostrorogiem zwany..." ("... фольварок дворовой Остророгом называемый..."). С происхождением названия в данном случае всё более-менее ясно, ведь селом владели графы Остророги, которые также упомянуты в справке ("...hr. Ostrorogów").
  • Интересно описание раннего пласта истории поселения: "Село это существовало во времена правления князей русинских. Согласно некоторым предположениям, мог быть его основателем Андрей Владимирович, князь литовский, который во времена Владислава Ягелло землями местными некоторое время владел".
  • Село разрушали татары и турки в 1499, 1653, 1672, 1683, 1692 гг. Интересно, что в 1683 г. воды обширного Комарницкого озера прорвались через дамбу и частично затопили территорию Андриянов, уничтожив часть застройки поселения.

"Słownik geograficzny Królewstwa Polskiego..." сообщает, что есть с. Адриянов или Андриянов, которым владел (по состоянию на конец 1870-х - 1880 г.) граф Казимир Лянскоронский. На момент составления справки, в селе числилось 529 жителей:

Цитата
Adryanów, Andryanów, z przysiółkiem Ostróg, wś, pow. Rudki, ćwierć mili od mka Komarna oddalona. Ludn. 529; z tego rz. kat. 331, grec. kat. 186, izr. 12; rozl. więk. posiadłości 419 m., mniejszej 385 m. Właściciel Kazimierz hr. Lanckoroński.

Как видим, в этом источнике упомянут приселок "Острог" ("... z przysiółkiem Ostróg"), и вот тут возникает вопрос - нет ли здесь ошибки? "Острог" или всё же "Остророг"? Стоит отметить, что справка "Географического словаря" (1880 г.) - это более поздний и более краткий источник информации, чем "Encyklopedia do krajoznawstwa Galicyi" (1868 г.), потому в ошибке прежде всего тянет заподозрить именно "Географический словарь". Правда, есть вероятность, что оба названия верны, да только этот вариант пока не выглядит особенно логичным.

За дополнительными сведениями обратимся к картам.

На карте Ф. фон Мига (1779-1782) на южной околице села видим безымянный фольварок - это и есть нужный нам приселок:

post-1-0-51441400-1436812122_thumb.jpg
Живая карта

На карте 1861-1869 гг. видим тот же фольварок/приселок, но уже с подписью "Остророг":

post-1-0-15698100-1436812367_thumb.jpg
Живая карта

На карте 1869-1887 гг. приселок подписан как "Фольварок Остророг":

post-1-0-97378600-1436812542_thumb.jpg
Живая карта

Итого, получается, что один из источников В. Пшика (самый ранний и самый подробный), а также две старые карты, уверяют, что приселок назывался "Остророг", а не "Острог". А поскольку графский род Остророгов владел селом, то не возникает вопросов, почему приселок мог называться именно "Остророг". А вот с версией про "Острог" не всё так гладко. Не появился ли некий гипотетический "острог" в селе только лишь благодаря чьей-то ошибке?

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.
Note: Your post will require moderator approval before it will be visible.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Loading...
Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...